De keuze van achternaam

De achternaam, of familienaam, van een kind wordt bepaald wanneer de afstamming juridisch vaststaat. Het Burgerlijk Wetboek bevat duidelijke regels die bepalen welke naam een kind draagt en hoe die naam wordt vastgesteld.

De naam van een kind hangt dus rechtstreeks samen met de vaststelling van zijn afstamming. 

De afstamming van beide ouders staat vast

Wanneer de afstamming van een kind tegelijk ten aanzien van de vader en de moeder wordt vastgesteld, bepalen de ouders samen welke achternaam het kind krijgt.

Het kind kan:

• de naam van de vader dragen;
• de naam van de moeder dragen;
• een samengestelde naam dragen die bestaat uit één naam van elke ouder.

De keuze wordt gemaakt bij de aangifte van de geboorte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. De ambtenaar neemt deze keuze op in de geboorteakte.

Wanneer een samengestelde naam wordt gekozen, mag van elke ouder slechts één naam worden doorgegeven.

Let op!

Wanneer ouders een naam hebben gekozen voor hun eerste kind, geldt diezelfde naam ook voor andere kinderen van dezelfde ouders waarvan de afstamming later wordt vastgesteld.

Wanneer de ouders geen akkoord bereiken

Wanneer de ouders geen gezamenlijke keuze maken of het niet eens zijn over de achternaam, bepaalt de wet zelf welke naam het kind krijgt.

In dat geval draagt het kind:

• de naam van de vader en de naam van de moeder,
• in alfabetische volgorde.

Wanneer een ouder zelf een dubbele naam heeft, moet worden aangegeven welk deel van de naam wordt doorgegeven. Wanneer geen keuze wordt gemaakt, wordt ook dit bepaald volgens alfabetische volgorde.

De afstamming van één ouder staat vast

Wanneer slechts één ouder juridisch vaststaat, volgt de naam van het kind automatisch die ouder.

Dit betekent dat:

• een kind waarvan alleen de afstamming van moederszijde vaststaat, de naam van de moeder draagt;
• een kind waarvan alleen de afstamming van vaderszijde vaststaat, de naam van de vader draagt.

Deze regel geldt ook wanneer de afstamming door een gerechtelijke beslissing wordt vastgesteld.

De afstamming ontstaat later

Het komt voor dat de afstamming van een tweede ouder pas later wordt vastgesteld, bijvoorbeeld door erkenning of door een gerechtelijke uitspraak.

Op dat moment kan de achternaam opnieuw worden bepaald volgens dezelfde regels als bij de geboorte. De ouders kunnen dan alsnog kiezen voor:

• de naam van één van beide ouders;
• een samengestelde naam.

Wanneer het kind twaalf jaar of ouder is, kan zijn naam alleen worden gewijzigd met zijn instemming.

Naamgeving bij meemoederschap

Wanneer een kind twee moeders heeft, namelijk een moeder en een meemoeder, gelden gelijkaardige regels.

De naam van het kind wordt gekozen bij de aangifte van de geboorte door de moeder en de meemoeder.

Het kind kan:

• de naam van de moeder dragen;
• de naam van de meemoeder dragen;
• een samengestelde naam dragen die bestaat uit één naam van elk van hen.

Wanneer zij het niet eens worden over de naam, draagt het kind beide namen in alfabetische volgorde.

Ook in deze situatie geldt dat de gekozen naam automatisch wordt toegepast op latere kinderen van dezelfde moeder en meemoeder.

Naamwijziging na een wijziging van de afstamming

Wanneer een rechter een wijziging van afstamming vaststelt, kan dit gevolgen hebben voor de achternaam van het kind.

De rechter vermeldt in zijn beslissing welke naam het kind zal dragen. Vervolgens past de ambtenaar van de burgerlijke stand:

• de geboorteakte van het kind aan;
• en, indien nodig, andere akten van de burgerlijke stand die met het kind verbonden zijn.

Wanneer het kind twaalf jaar of ouder is, kan zijn naam alleen worden gewijzigd met zijn toestemming.