De ontvoogding van een minderjarige

Een minderjarige staat in principe onder het ouderlijk gezag van zijn ouders of, wanneer dat niet mogelijk is, onder voogdij.

In bepaalde gevallen kan aan die toestand vroeger een einde komen. De wet noemt dat ontvoogding.

Wat is ontvoogding?

Ontvoogding is de wettelijke regeling waardoor een minderjarige vóór de meerderjarigheid een deel van de bevoegdheden van een meerderjarige krijgt.

Een ontvoogde minderjarige kan dus bepaalde handelingen zelfstandig stellen. De ontvoogding maakt van een minderjarige echter geen volledig meerderjarige. Voor belangrijke rechtshandelingen blijven beperkingen gelden.

Hoe ontstaat ontvoogding?

Ontvoogding kan op twee manieren ontstaan:

• automatisch door het huwelijk van de minderjarige;
• door een beslissing van de familierechtbank.

 1.  Ontvoogding door huwelijk

Het huwelijk van een minderjarige heeft van rechtswege ontvoogding tot gevolg.

 2.  Ontvoogding door de familierechtbank

Een minderjarige die minstens vijftien jaar oud is, kan door de familierechtbank worden ontvoogd.

Dat gebeurt:

• op verzoek van beide ouders;
• of, wanneer vader en moeder het niet eens zijn, op verzoek van één ouder.

De ouder die geen verzoek heeft ingediend, en in voorkomend geval de persoon aan wie de bewaring van het kind is toevertrouwd, moet vooraf worden gehoord of opgeroepen.

De ontvoogde minderjarige

Een ontvoogde minderjarige mag bepaalde handelingen zelfstandig stellen.

De wet laat onder meer toe dat de ontvoogde minderjarige:

• huurovereenkomsten sluit met een duur van maximaal negen jaar;
• zijn inkomsten ontvangt;
• daarvoor kwijting geeft;
• alle handelingen van louter beheer verricht.

Het gaat dus vooral om gewone beheersdaden.

Beperkingen voor de ontvoogde minderjarige

Ontvoogding geeft geen volledige handelingsbekwaamheid. Voor belangrijkere handelingen blijft tussenkomst of toestemming nodig.

Een ontvoogde minderjarige mag niet zonder bijstand van een curator:

• een onroerende rechtsvordering instellen;
• zich in zo’n rechtsvordering verdedigen;
• roerende kapitalen ontvangen en daarvoor kwijting geven.

Daarnaast mag een ontvoogde minderjarige onder geen enkel voorwendsel een lening aangaan zonder machtiging van de vrederechter.

Ook de verkoop of vervreemding van onroerende goederen en andere handelingen die verder gaan dan louter beheer kunnen niet vrij worden gesteld. Daarbij moeten de regels van de voogdij worden nageleefd.

Kan de ontvoogding worden ingetrokken?

Ja.

Wanneer een ontvoogde minderjarige niet in staat blijkt zichzelf te leiden, of wanneer zijn verbintenissen buitensporig zijn en door de rechtbank worden verminderd, kan het voordeel van de ontvoogding worden ingetrokken.

De intrekking gebeurt volgens dezelfde vormen als de ontvoogding zelf. De minderjarige moet daarbij worden gehoord of opgeroepen.

Ook de procureur des Konings kan de intrekking vragen.

Na de intrekking komt de minderjarige opnieuw onder voogdij tot aan de meerderjarigheid.