De verklaring van afwezigheid

Wanneer een persoon gedurende een lange periode verdwijnt en geen enkel nieuws meer wordt ontvangen, kan dit juridische gevolgen hebben voor zijn omgeving.

In dergelijke situaties voorziet de wet in een specifieke procedure waarbij een rechtbank de afwezigheid van een persoon officieel kan vaststellen. Deze procedure wordt aangeduid als de verklaring van afwezigheid.

Het vermoeden van afwezigheid

De procedure van afwezigverklaring start met de vaststelling van een vermoeden van afwezigheid.

De vrederechter kan dit vermoeden vaststellen wanneer aan drie voorwaarden is voldaan:

• de persoon verschijnt sinds meer dan drie maanden niet meer op zijn woon- of verblijfplaats;
• gedurende minstens drie maanden werd geen enkel nieuws ontvangen;
• er bestaat onzekerheid over het leven of het overlijden van de betrokkene.

Het verzoek kan worden ingediend door elke belanghebbende, bijvoorbeeld een familielid, of door de procureur des Konings.

Bekendmaking van het verzoek

Het verzoek tot verklaring van afwezigheid moet openbaar bekend worden gemaakt.

De griffier zorgt ervoor dat een uittreksel van het verzoek wordt gepubliceerd:

• in het Belgisch Staatsblad;
• in twee dagbladen die worden verspreid in het gerechtelijk arrondissement van de laatste woonplaats van de vermiste persoon;
• en in één nationaal verspreid dagblad.

De rechtbank kan daarnaast bijkomende publicatiemaatregelen bevelen wanneer dit noodzakelijk wordt geacht om de vermiste persoon op te sporen of om informatie te verkrijgen.

De familierechtbank kan pas een beslissing nemen één jaar na de laatste bekendmaking van het verzoek.

De verklaring van afwezigheid

Indien de vermiste persoon niet terugkeert en er geen nieuws wordt ontvangen, kan de familierechtbank een verklaring van afwezigheid uitspreken.

Een dergelijke beslissing kan worden genomen wanneer:

• vijf jaar zijn verstreken sinds het vonnis waarbij het vermoeden van afwezigheid werd vastgesteld; of
• zeven jaar zijn verstreken sinds men voor het laatst nieuws heeft ontvangen van de vermiste persoon.

Het verzoek tot verklaring van afwezigheid kan opnieuw worden ingediend door een belanghebbende of door de procureur des Konings.

De akte van afwezigheid

Wanneer het vonnis tot verklaring van afwezigheid definitief is geworden, worden de gegevens doorgestuurd naar de Databank Akten van de Burgerlijke Stand (DABS).

Op basis daarvan maakt de ambtenaar van de burgerlijke stand een akte van afwezigheid op.

Deze akte wordt opgesteld door de ambtenaar van de burgerlijke stand van:

• de laatste gemeente waar de vermiste persoon was ingeschreven in het bevolkings-, vreemdelingen- of wachtregister;
• of, wanneer er geen inschrijving bestaat, de gemeente Brussel.

De akte bevat de identificatiegegevens van de betrokken persoon en wordt opgenomen in de registers van de burgerlijke stand.

Rechtsgevolgen

De verklaring van afwezigheid heeft dezelfde juridische gevolgen als een overlijden.

Deze gevolgen treden in vanaf de datum waarop de akte van afwezigheid wordt opgesteld.

Dit betekent onder meer dat:

• de nalatenschap van de vermiste persoon kan worden geregeld;
• het huwelijk juridisch wordt ontbonden;
• de burgerlijke staat van de betrokken persoon wordt aangepast.

Terugkeer van de afwezige

Indien de afwezige later terugkeert of indien het bewijs van zijn bestaan wordt geleverd, kan een procedure worden ingesteld om de akte van afwezigheid te laten verbeteren.

De betrokkene krijgt zijn goederen terug in de staat waarin zij zich bevinden. Ook de prijs van goederen die tijdens de afwezigheid werden verkocht, moet worden teruggegeven.

Het huwelijk blijft echter ontbonden, zelfs wanneer de afwezige terugkeert.