Erkenning van een kind

De afstamming tussen een ouder en een kind ontstaat niet altijd automatisch.

Wanneer het vaderschap of moederschap niet vaststaat door de geboorte of door het vermoeden van vaderschap binnen het huwelijk, kan de afstamming worden vastgesteld door erkenning van het kind.

De erkenning van een kind

De erkenning van een kind is een officiële verklaring waarbij een persoon juridisch het ouderschap van een kind vaststelt.

Door deze erkenning ontstaat een afstammingsband tussen het kind en de persoon die het kind erkent. Deze band heeft belangrijke juridische gevolgen, zoals:

• het ontstaan van een onderhoudsplicht;
• het recht op ouderlijk gezag;
• het ontstaan van erfrechten tussen ouder en kind.

De erkenning kan betrekking hebben op vaderschap, moederschap of meemoederschap, afhankelijk van de situatie.

Hoe gebeurt de erkenning?

De erkenning gebeurt via een officiële akte.

Dit kan op twee manieren:

• door vermelding in de geboorteakte van het kind;
• door een aparte akte van erkenning die wordt opgesteld door de ambtenaar van de burgerlijke stand.

De akte van erkenning wordt vervolgens verbonden met de akten van de burgerlijke stand van het kind.

Aangifte van de erkenning

Wie een kind wil erkennen, moet eerst aangifte doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand.

Deze aangifte gebeurt bij de gemeente:

• waar de erkenner is ingeschreven;
• waar de persoon die toestemming moet geven is ingeschreven;
• waar het kind is ingeschreven;
• of bij de gemeente waar het kind geboren is.

Wanneer geen van deze personen in België is ingeschreven, kan de aangifte gebeuren bij de gemeente van de feitelijke verblijfplaats of, bij gebrek daaraan, bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van Brussel.

De ambtenaar van de burgerlijke stand controleert vervolgens de voorgelegde documenten en de identiteit van de betrokken personen.

Documenten bij de erkenning

Bij de aangifte van een erkenning moeten verschillende documenten worden voorgelegd zodat kan worden nagegaan of aan alle wettelijke voorwaarden is voldaan.

Het gaat onder meer om:

• een bewijs van identiteit;
• een uittreksel van de geboorteakte van het kind;
• in voorkomend geval een bewijs van verblijfplaats;
• documenten waaruit blijkt dat de vereiste toestemmingen zijn gegeven.

Wanneer de erkenning vóór de geboorte gebeurt, moet bovendien een medisch attest worden voorgelegd waaruit de zwangerschap en de vermoedelijke bevallingsdatum blijken.

De ambtenaar van de burgerlijke stand kan bijkomende documenten of een officiële vertaling vragen wanneer documenten in een vreemde taal zijn opgesteld.

Wie kan een kind erkennen?

In principe kan elke persoon die juridisch in staat is om zijn wil te uiten een kind erkennen.

De wet laat toe dat een erkenning gebeurt door:

• een meerderjarige persoon;
• een ontvoogde minderjarige;
• een niet-ontvoogde minderjarige die voldoende onderscheidingsvermogen heeft.

Ook een persoon die onder bescherming staat kan in bepaalde omstandigheden een kind erkennen, wanneer de vrederechter hiervoor toestemming verleent.

Wanneer kan een kind worden erkend?

De erkenning kan plaatsvinden op verschillende momenten.

Een kind kan worden erkend:

• voor de geboorte, tijdens de zwangerschap;
• bij de geboorte;
• na de geboorte, op elk later moment.

De erkenning kan zelfs betrekking hebben op een overleden kind, op voorwaarde dat het kind afstammelingen heeft nagelaten.

Wanneer het overleden kind geen afstammelingen heeft, kan een erkenning alleen plaatsvinden binnen één jaar na de geboorte.

Toestemming voor de erkenning

In bepaalde gevallen is voorafgaande toestemming vereist om een kind te erkennen.

• Wanneer het kind meerderjarig of ontvoogd minderjarig is, moet het kind zelf vooraf instemmen met de erkenning.
• Wanneer het kind minderjarig en niet ontvoogd is, moet de ouder ten aanzien van wie de afstamming reeds vaststaat vooraf toestemming geven. Indien de erkenning vóór de geboorte gebeurt, moet de moeder vooraf toestemming geven.
• Daarnaast moet ook het kind zelf toestemming geven wanneer het minstens twaalf jaar oud is, tenzij het geen onderscheidingsvermogen heeft.

Wanneer de vereiste toestemming ontbreekt, kan de persoon die het kind wil erkennen zich tot de familierechtbank wenden. De rechtbank onderzoekt dan of de erkenning kan worden toegestaan en houdt daarbij rekening met het belang van het kind.

Beperking van het aantal afstammingsbanden

Een kind kan juridisch niet meer dan twee afstammingsbanden hebben.

Wanneer een kind door meerdere personen van hetzelfde geslacht wordt erkend, heeft alleen de eerste erkenning juridische gevolgen, zolang deze niet wordt vernietigd.

Deze regel voorkomt dat er meerdere juridische ouders ontstaan die tot dezelfde afstammingscategorie behoren.

Betwisting van de erkenning

De erkenning van een kind kan in bepaalde gevallen worden betwist voor de familierechtbank.

Dit kan onder meer gebeuren door:

• de moeder;
• de vader;
• de persoon die het kind heeft erkend;
• het kind zelf;
• een persoon die beweert de biologische ouder te zijn.

De erkenning kan bijvoorbeeld worden vernietigd wanneer wordt bewezen dat de erkenner niet de biologische ouder van het kind is.

De wet voorziet ook specifieke termijnen waarbinnen een dergelijke betwisting moet worden ingesteld.

Frauduleuze erkenning

De wet voorziet bijzondere regels om misbruik van de erkenning te voorkomen.

Er kan bijvoorbeeld geen afstammingsband ontstaan wanneer uit de omstandigheden blijkt dat de erkenning uitsluitend bedoeld is om een verblijfsrechtelijk voordeel te verkrijgen voor een van de betrokken personen.

Wanneer er aanwijzingen zijn dat een erkenning frauduleus is, kan de ambtenaar van de burgerlijke stand:

• de erkenning weigeren;
• of de beslissing uitstellen om een onderzoek te laten uitvoeren.

Tegen een weigering kan beroep worden ingesteld bij de familierechtbank.

Nietigverklaring van een erkenning

Wanneer een erkenning in strijd met de wet is gebeurd, kan zij door de rechter nietig worden verklaard.

De procureur des Konings kan bijvoorbeeld de nietigheid vorderen wanneer de erkenning enkel bedoeld was om een verblijfsrechtelijk voordeel te verkrijgen.

Wanneer de erkenning door een rechterlijke beslissing nietig wordt verklaard, wordt dit officieel vermeld in de registers van de burgerlijke stand.