Stilzwijgende daden van aanvaarding van een nalatenschap

Wie tot een nalatenschap wordt geroepen, moet kiezen of hij de erfenis aanvaardt, verwerpt of aanvaardt onder voorrecht van boedelbeschrijving.

Die keuze wordt niet altijd alleen door een formele verklaring gemaakt. Ook bepaalde handelingen kunnen ertoe leiden dat de nalatenschap juridisch als aanvaard wordt beschouwd.

Wat is stilzwijgende aanvaarding van een nalatenschap?

Stilzwijgende aanvaarding betekent dat iemand:

een erfenis zuiver aanvaardt door zijn gedrag, zonder daarover een officiële verklaring af te leggen.

Daarvan is sprake wanneer iemand zich gedraagt als erfgenaam en als eigenaar van goederen uit de nalatenschap. Denk aan het meenemen van spullen voor eigen gebruik, het verkopen van goederen van de overledene of het gebruiken van geld uit de nalatenschap.

De regel is eenvoudig: wie goederen uit een nalatenschap gebruikt, verkoopt of verdeelt alsof ze al van hem zijn, loopt het risico dat hij de nalatenschap stilzwijgend heeft aanvaard.

Waarom is dit belangrijk?

De gevolgen van stilzwijgende aanvaarding zijn aanzienlijk. Wie een nalatenschap zuiver aanvaardt, aanvaardt niet alleen de goederen en tegoeden, maar ook de schulden en lasten.

Blijkt achteraf dat de schulden groter zijn dan verwacht, dan kan de erfgenaam daar in beginsel niet meer op terugkomen. Door stilzwijgende aanvaarding verliest men dus de mogelijkheid om de nalatenschap nadien alsnog te verwerpen of onder voorrecht van boedelbeschrijving te aanvaarden.

Voorzichtigheid is daarom noodzakelijk zolang niet duidelijk is of de nalatenschap positief of negatief is.

Wanneer is er sprake van stilzwijgende aanvaarding?

Stilzwijgende aanvaarding ontstaat wanneer de erfgerechtigde een handeling stelt die hij alleen als erfgenaam mag stellen en waaruit noodzakelijk blijkt dat hij de nalatenschap aanvaardt.

Voorbeelden van risicovolle handelingen zijn:

• goederen uit de woning van de overledene meenemen voor eigen gebruik;
• meubels, juwelen, kunstwerken of voertuigen uit de nalatenschap verkopen;
• gelden van de overledene opnemen voor persoonlijk gebruik;
• goederen van de nalatenschap schenken of verdelen;
• een goed uit de nalatenschap verhuren of verkopen alsof men eigenaar is;
• het erfrecht verkopen, schenken of overdragen aan een derde of aan mede-erfgenamen.

De beoordeling hangt altijd af van de concrete omstandigheden. Vooral handelingen waarbij men over goederen beschikt alsof men eigenaar is, houden een duidelijk risico in.

Kan stilzwijgende aanvaarding worden herroepen?

Een stilzwijgende aanvaarding is in beginsel definitief. Wie door zijn gedrag een nalatenschap heeft aanvaard, kan nadien normaal niet meer terugkomen op die keuze.

De wet laat dit slechts in uitzonderlijke gevallen toe. Een meerderjarige kan de aanvaarding betwisten wanneer zij het gevolg was van bedrog. Dat betekent dat hij bewust werd misleid en daardoor de nalatenschap heeft aanvaard.

Benadeling volstaat in principe niet. Het feit dat de nalatenschap achteraf minder gunstig blijkt dan verwacht, bijvoorbeeld door onverwachte schulden, geeft op zichzelf geen recht om de aanvaarding ongedaan te maken.

Hoe voorkomt u onbedoelde aanvaarding?

Wie nog niet zeker weet of hij een nalatenschap wil aanvaarden, verwerpen of onder voorrecht van boedelbeschrijving aanvaarden, handelt best terughoudend.

Vermijd in elk geval:

• goederen voor eigen gebruik mee te nemen;
• gelden van de overledene op te nemen;
• goederen te verkopen zonder duidelijke wettelijke basis;
• goederen te verdelen onder familieleden;
• het erfrecht over te dragen;
• documenten te ondertekenen waarin u zich ondubbelzinnig als erfgenaam gedraagt.

Beperk u tot bewaring, toezicht en voorlopig beheer. Verzamel informatie, beveilig goederen en voorkom schade, maar beschik niet over nalatenschapsgoederen alsof ze al van u zijn.

Bij twijfel over schulden is aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving meestal de veiligste keuze.