Veranderen van de achternaam

Een wijziging van achternaam is in België slechts mogelijk via een wettelijk geregelde procedure.

De wet bepaalt wie een verzoek kan indienen, welke overheid bevoegd is, welke voorwaarden gelden en wanneer de wijziging rechtsgevolg krijgt.

Wie kan een verzoek tot naamsverandering indienen?

Elk verzoek tot verandering van naam wordt geformuleerd door de betrokkene zelf of door diens wettelijke vertegenwoordiger.

• In beginsel richt de betrokkene het verzoek tot naamsverandering aan de minister van Justitie.
• Sinds 2024 bestaat daarnaast een bijzondere, vereenvoudigde procedure waarbij een meerderjarige of ontvoogde minderjarige éénmalig een verklaring tot naamsverandering kan afleggen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand, binnen de wettelijk toegelaten naamopties.

Het verzoek is slechts ontvankelijk indien het wettelijk voorziene registratierecht werd betaald.

 1.  De gewone procedure via de minister van Justitie

Voorwaarden

De Koning kan een naamsverandering toestaan na controle van de gerechtelijke antecedenten, indien:

• het bewijs van ernstige redenen wordt geleverd;
• de gevraagde naam geen aanleiding geeft tot verwarring;
• de gevraagde naam de verzoeker of derden niet kan schaden.

Wanneer de betrokkene slachtoffer is geweest van bepaalde ernstige misdrijven, worden de ernstige redenen wettelijk verondersteld.

Gevolgen voor minderjarige kinderen

De naamsverandering geldt in principe ook voor de niet-ontvoogde minderjarige kinderen die de naam van de betrokkene of een deel daarvan dragen, indien het verzoek uitdrukkelijk tot hen wordt uitgebreid.

Voor een kind dat de leeftijd van twaalf jaar heeft bereikt, is toestemming vereist.

Publicatie en definitief karakter

De vergunning tot naamsverandering wordt bekendgemaakt in het Belgisch Staatsblad.

De naamsverandering wordt definitief vanaf de datum van deze bekendmaking, tenzij om uitzonderlijke redenen vrijstelling van publicatie wordt verleend.

Registratie in de burgerlijke stand

Binnen vijftien dagen na het definitief worden van de vergunning worden de gegevens doorgestuurd naar de Databank Akten van de Burgerlijke Stand.

De wijziging wordt vervolgens verbonden met de akten van de burgerlijke stand van de betrokkene en, indien van toepassing, van de minderjarige kinderen.

De naamsverandering heeft rechtsgevolg vanaf de datum van de registratie.

 2.  De vereenvoudigde verklaring tot naamsverandering

Een meerderjarige of ontvoogde minderjarige kan éénmalig een verklaring tot naamsverandering afleggen voor een van de wettelijk voorziene naamopties, bijvoorbeeld in het kader van afstamming.

Het verzoek wordt gericht aan de ambtenaar van de burgerlijke stand van:

• de gemeente waar de betrokkene is ingeschreven;
• of, bij verblijf in het buitenland, de laatste Belgische inschrijvingsgemeente;
• of bij ontstentenis, de gemeente Brussel.

De ambtenaar controleert de gerechtelijke antecedenten en kan bij ernstige twijfel het advies van de procureur des Konings inwinnen.

Binnen één maand wordt een akte van naamsverandering opgesteld in de Databank Akten van de Burgerlijke Stand. Indien advies wordt gevraagd aan het openbaar ministerie, kan deze termijn worden verlengd.

Ook hier geldt dat minderjarige kinderen vanaf twaalf jaar moeten instemmen indien de wijziging op hen van toepassing is.

Weigering van de aanvraag

Indien de minister van Justitie of de ambtenaar van de burgerlijke stand de naamsverandering weigert, wordt de betrokkene daarvan officieel in kennis gesteld.

De verzoeker kan binnen dertig dagen een vordering instellen bij de familierechtbank.

De familierechtbank onderzoekt:

• of er ernstige redenen bestaan;
• of de gewenste naam aanleiding geeft tot verwarring;
• of de naam de verzoeker of derden kan schaden.

Wanneer de rechtbank de wijziging toestaat en de beslissing definitief is, wordt een akte van naamsverandering opgesteld in de registers van de burgerlijke stand.

De naamsverandering heeft rechtsgevolg vanaf de datum van de opmaak van deze akte.

Rechtsgevolgen van de naamsverandering

De akte van naamsverandering vormt het authentieke bewijs van de wijziging.

Vanaf de datum waarop de wijziging rechtsgevolg krijgt, geldt de nieuwe naam in alle administratieve en juridische documenten.

De wijziging wordt verwerkt in de registers van de burgerlijke stand en in de officiële administratieve gegevens.