Onderhoudsuitkering tussen ex-echtgenoten na echtscheiding

Een echtscheiding kan belangrijke financiële gevolgen hebben voor de voormalige echtgenoten.

Wanneer één van de ex-echtgenoten na de ontbinding van het huwelijk niet over voldoende middelen beschikt om in het eigen levensonderhoud te voorzien, kan een onderhoudsuitkering worden toegekend.

Wat is een onderhoudsuitkering na echtscheiding?

Een onderhoudsuitkering na echtscheiding of partneralimentatie is een financiële bijdrage die een ex-echtgenoot aan de andere ex-echtgenoot verschuldigd kan zijn om een staat van behoefte te verhelpen.

De onderhoudsuitkering kan ontstaan:

• door een overeenkomst tussen de echtgenoten;
• of door een beslissing van de familierechtbank wanneer geen overeenkomst bestaat.

De regeling heeft tot doel de economische gevolgen van de echtscheiding gedeeltelijk op te vangen wanneer één van de voormalige echtgenoten financieel aanzienlijk achteruitgaat.

Overeenkomst tussen de echtgenoten

De echtgenoten kunnen op elk moment een overeenkomst sluiten over een eventuele onderhoudsuitkering.

In de overeenkomst kunnen onder meer afspraken worden vastgelegd over:

• het bestaan van een onderhoudsuitkering;
• het bedrag van de uitkering;
• de regels volgens welke het bedrag later kan worden herzien.

Wanneer de partijen hierover een akkoord bereiken, kan de rechtbank deze overeenkomst homologeren.

Onderhoudsuitkering toegekend door de rechtbank

Wanneer geen overeenkomst bestaat, kan de familierechtbank op verzoek van de behoeftige ex-echtgenoot een onderhoudsuitkering toekennen.

De rechtbank onderzoekt daarbij of er daadwerkelijk sprake is van een staat van behoefte.

Het verzoek kan worden geweigerd wanneer wordt aangetoond dat de verzoekende echtgenoot een zware fout heeft begaan die de voortzetting van het huwelijk onmogelijk heeft gemaakt.

Vaststelling van het bedrag van de uitkering

Bij de vaststelling van het bedrag houdt de rechtbank rekening met verschillende elementen, waaronder:

• de inkomsten en financiële mogelijkheden van beide ex-echtgenoten;
• de duur van het huwelijk;
• de leeftijd van de partijen;
• de organisatie van het gezinsleven tijdens het huwelijk;
• de zorg voor de kinderen tijdens en na het huwelijk.

De onderhoudsuitkering moet minstens de staat van behoefte van de uitkeringsgerechtigde dekken.

Het bedrag van de onderhoudsuitkering mag echter niet hoger zijn dan één derde van het inkomen van de onderhoudsplichtige ex-echtgenoot.

De rechtbank kan bovendien bepalen dat de uitkering geleidelijk vermindert in de tijd.

Duur van de onderhoudsuitkering

De duur van de onderhoudsuitkering is in principe beperkt tot de duur van het huwelijk.

In uitzonderlijke omstandigheden kan de rechtbank deze termijn verlengen wanneer wordt aangetoond dat de uitkeringsgerechtigde bij het verstrijken van deze periode nog steeds in een staat van behoefte verkeert om redenen die buiten de eigen wil liggen.

Indexering van de onderhoudsuitkering

De onderhoudsuitkering wordt in principe automatisch aangepast aan de evolutie van het indexcijfer van de consumptieprijzen.

Deze indexering zorgt ervoor dat de uitkering aangepast blijft aan de evolutie van de kosten van levensonderhoud.

De rechtbank kan in bepaalde omstandigheden een ander systeem van aanpassing voorzien.

Wijziging van de onderhoudsuitkering

Wanneer de omstandigheden van de voormalige echtgenoten wijzigen, kan de onderhoudsuitkering later worden aangepast.

De rechtbank kan de uitkering:

• verhogen;
• verminderen;
• of volledig afschaffen.

Een aanpassing kan bijvoorbeeld gerechtvaardigd zijn wanneer de financiële situatie van één van de partijen aanzienlijk verandert.

De uitkering kan bovendien worden omgezet in een kapitaal, wanneer de partijen hierover een akkoord bereiken of wanneer de rechtbank deze omzetting toestaat.

Einde van de onderhoudsuitkering

De onderhoudsuitkering eindigt in verschillende situaties.

Dit gebeurt onder meer wanneer:

• de uitkeringsgerechtigde opnieuw trouwt;
• een verklaring van wettelijke samenwoning wordt afgelegd;
• de rechter vaststelt dat de uitkeringsgerechtigde samenleeft met een andere persoon alsof een huwelijk bestaat.

De uitkering eindigt eveneens bij het overlijden van de onderhoudsplichtige, al kan onder bepaalde voorwaarden nog een vordering tot levensonderhoud worden ingesteld ten laste van de nalatenschap.

Gedwongen uitvoering bij niet-betaling

Wanneer de onderhoudsplichtige ex-echtgenoot de opgelegde onderhoudsuitkering niet betaalt, kan de rechtbank maatregelen nemen om de betaling te verzekeren.

De familierechtbank kan de uitkeringsgerechtigde machtigen om:

• inkomsten van de onderhoudsplichtige te ontvangen;
• inkomsten uit goederen die door de onderhoudsplichtige worden beheerd te innen;
• geldsommen te ontvangen die door derden aan de onderhoudsplichtige verschuldigd zijn.

Deze beslissing kan worden tegengeworpen aan derden, zoals werkgevers of andere schuldenaars van de onderhoudsplichtige.

Partneralimentatie bij samenwonenden

De regels over een onderhoudsuitkering tussen voormalige partners gelden uitsluitend voor personen die gehuwd zijn geweest.

Wanneer partners feitelijk of wettelijk samenwoonden zonder huwelijk, ontstaat na een relatiebreuk in principe geen wettelijke verplichting tot partneralimentatie.

Een onderhoudsverplichting kan enkel ontstaan wanneer tijdens de relatie uitdrukkelijke afspraken werden vastgelegd, bijvoorbeeld in een samenlevingscontract.

Bij gebrek aan een dergelijke overeenkomst bestaat er in principe geen recht op partneralimentatie tussen voormalige samenwonenden.