Rechten van werknemers bij hoge temperaturen op het werk

Hoge temperaturen kunnen werken zwaar, onaangenaam en ongezond maken. Toch betekent warm weer niet automatisch dat u mag stoppen met werken.

Een werkgever moet bij bepaalde termperaturen wel maatregelen maatregelen treffen om de gezondheid en het welzijn van zijn werknemers te beschermen.

Rechten van werknemers bij hoge temperaturen

Hoge temperaturen kunnen werknemers zwaar belasten.

Werken in de hitte kan leiden tot vermoeidheid, concentratieverlies, uitdroging en in ernstige gevallen zelfs gezondheidsproblemen. Dat risico bestaat niet alleen bij buitenwerk, maar ook in kantoren, magazijnen, werkplaatsen en andere binnenruimtes waar de temperatuur sterk kan oplopen.

Een werkgever moet daarom maatregelen nemen wanneer warmte op de werkplek een risico vormt voor het welzijn van werknemers. Welke maatregelen nodig zijn, hangt af van de concrete werkomstandigheden en van de mate waarin werknemers aan hitte worden blootgesteld.

In België wordt daarbij niet uitsluitend gekeken naar de gewone temperatuur op een weerapp of op een klassieke thermometer. De wet houdt rekening met de werkelijke warmtebelasting op de werkplek. Daarvoor wordt de WBGT-index gebruikt.

Wat is de WBGT-index?

De WBGT-index staat voor Wet Bulb Globe Temperature. Dat is een meetmethode die beter weergeeft hoe belastend warmte is voor het lichaam.

De WBGT-index houdt rekening met verschillende factoren, zoals:

• de luchttemperatuur;
• de luchtvochtigheid;
• de luchtcirculatie;
• de stralingswarmte;
• de fysieke zwaarte van het werk.

Dat onderscheid is belangrijk. Een gewone temperatuur van 30 graden is niet altijd hetzelfde als een WBGT-waarde van 30. Bij goede ventilatie en lage luchtvochtigheid kan de WBGT-waarde lager liggen. Bij hoge luchtvochtigheid, stilstaande lucht of rechtstreeks zonlicht kan de warmte veel zwaarder aanvoelen.

De WBGT-waarde moet worden beoordeeld op de concrete werkpost. De buitentemperatuur is dus vooral relevant voor wie effectief buiten werkt of rechtstreeks aan warmte van buitenaf wordt blootgesteld.

Wettelijke grenswaarden

De maximale WBGT-waarde hangt af van de fysieke zwaarte van het werk. Hoe zwaarder het werk, hoe sneller warmte een risico vormt.

Het gaat om de fysieke belasting van het werk. Een job kan mentaal zwaar zijn, maar voor deze regels telt vooral de lichamelijke inspanning. De arbeidsarts kan helpen bepalen in welke categorie een functie valt.

Welke maatregelen moet de werkgever nemen?

De werkgever moet werknemers beschermen tegen gezondheidsrisico’s door warmte. Wanneer de grenswaarden worden overschreden of kunnen worden overschreden, moet hij passende technische en organisatorische maatregelen nemen.

Die maatregelen moeten gebaseerd zijn op een risicoanalyse. Ze moeten rekening houden met de werkpost, de functie, de duur van de blootstelling, de gebruikte werkkledij, de arbeidsmiddelen en de fysieke inspanning.

 1.  Bescherming tegen zon en warmte

Werknemers die rechtstreeks aan zonnestraling worden blootgesteld, moeten voldoende bescherming krijgen. Denk aan schaduw, zonneschermen, aangepaste werkkledij, hoofddeksels of het verplaatsen van taken naar koelere momenten van de dag.

Ook binnen kan warmte een probleem zijn. Machines, ovens, glaspartijen, slecht geïsoleerde ruimtes of gebrekkige ventilatie kunnen de warmtebelasting sterk verhogen. In dat geval moet de werkgever nagaan welke bescherming of aanpassing nodig is.

 2.  Gratis verfrissende dranken

Bij overmatige warmte moet de werkgever gratis aangepaste verfrissende dranken ter beschikking stellen. In de praktijk gaat het meestal om voldoende drinkwater dat gemakkelijk bereikbaar is.

Dit is geen gunst, maar een preventiemaatregel. Werknemers moeten regelmatig kunnen drinken zonder kost, zonder drempel en zonder dat zij daarvoor onredelijk veel tijd verliezen.

 3.  Ventilatie en verkoeling

Wanneer de wettelijke grenswaarden worden overschreden, moet de werkgever in werklokalen binnen 48 uur een verluchtingssysteem voorzien.

Dat betekent niet dat elke werknemer automatisch recht heeft op airconditioning. De werkgever moet wel doeltreffende maatregelen nemen om de warmtebelasting te beperken. Dat kan via ventilatie, zonwering, afscherming van warmtebronnen, betere luchtcirculatie of het afvoeren van warme lucht.

 4.  Aangepaste werkroosters en lichter werk

Hitte kan ook worden aangepakt door het werk anders te organiseren. De werkgever kan bijvoorbeeld vroeger laten starten, zware taken in de ochtend plannen, extra pauzes voorzien of werknemers laten afwisselen tussen zware en lichtere taken.

Bij fysiek zwaar werk kunnen hulpmiddelen nodig zijn, zoals transpalletten, hefmiddelen, karren of andere mechanische ondersteuning. Minder fysieke inspanning betekent minder warmtebelasting voor het lichaam.

 5.  Extra rustpauzes bij hitte

Als de hinder door warmte blijft aanhouden, moet de werkgever rusttijden toestaan. Die rustpauzes moeten bij voorkeur plaatsvinden in een koelere, beschutte of goed geventileerde ruimte.

Wanneer er geen andere regeling geldt op basis van normen, advies van de arbeidsarts of sectorale afspraken, worden de volgende werk-rustverhoudingen toegepast:

Rustpauzes bij hitte zijn geen voordeel of extra comfort. Ze dienen om gezondheidsrisico’s te voorkomen.

Telewerk?

Ook bij telewerk blijft de werkgever aandacht verschuldigd aan het welzijn van de werknemer. De werkgever heeft minder controle over de woning, maar moet wel informeren over veilig en gezond telewerken.

Een telewerker doet er goed aan om in de koelste ruimte te werken, zonwering tijdig te sluiten, vroeg of laat te verluchten en regelmatig water te drinken. Zwaardere taken worden best gepland op koelere momenten van de dag.

Wanneer de hitte het telewerk structureel bemoeilijkt of gezondheidsklachten veroorzaakt, meldt de werknemer dit best tijdig aan de werkgever.

Stoppen met werken?

U mag niet zomaar op eigen initiatief thuisblijven, vertrekken of het werk neerleggen omdat het warm is. De juiste stap is om het probleem te melden en maatregelen te vragen.

U kunt zich richten tot uw leidinggevende, de preventieadviseur, de arbeidsarts, het Comité voor Preventie en Bescherming op het Werk, de vakbond of het Toezicht op het Welzijn op het Werk.

Bij ernstige klachten moet wel onmiddellijk worden gereageerd. Duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, spierkrampen, verwardheid, flauwte of extreme vermoeidheid kunnen wijzen op oververhitting. Verlaat dan de warmte, drink water en vraag hulp.

Tijdelijke werkloosheid

In uitzonderlijke gevallen kan hitte het werk tijdelijk onmogelijk maken. Dat speelt vooral bij buitenwerk, bouwwerven, landbouw of andere activiteiten die rechtstreeks afhankelijk zijn van het weer.

Tijdelijke werkloosheid wegens slecht weer is vooral relevant voor arbeiders. De werkgever moet kunnen aantonen dat de weersomstandigheden het werk onmogelijk maken. Het volstaat niet dat het werk moeilijker, trager of minder rendabel wordt.