Aanwas in het erfrecht

Bij de verdeling van een nalatenschap krijgt elke erfgenaam normaal een bepaald aandeel. Soms valt één van die erfgenamen weg. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door verwerping, onwaardigheid of overlijden vóór de erflater.

Het aandeel van die erfgenaam verdwijnt niet. De nalatenschap moet volledig worden verdeeld. Daarom moet worden bepaald wie dat vrijgekomen aandeel krijgt. In bepaalde gevallen gebeurt dat via aanwas.

Wat betekent aanwas?

Aanwas betekent dat:

het erfdeel van een weggevallen erfgenaam wordt toegevoegd aan het erfdeel van andere erfgenamen.

Die andere erfgenamen krijgen daardoor een groter aandeel dan oorspronkelijk voorzien. De weggevallen erfgenaam krijgt niets. Zijn aandeel blijft ook niet afzonderlijk bestaan.

Aanwas is dus een regel die bepaalt wat er gebeurt met een erfdeel dat vrijkomt.

Wanneer komt aanwas aan bod?

Aanwas komt aan bod wanneer een erfgenaam wegvalt en niemand zijn plaats inneemt.

Daarom wordt eerst gekeken naar plaatsvervulling. Plaatsvervulling betekent dat afstammelingen van de weggevallen erfgenaam in zijn plaats erven. Het gaat meestal om kinderen of kleinkinderen.

Wanneer plaatsvervulling speelt, gaat het aandeel naar die afstammelingen. De andere erfgenamen krijgen dan geen groter aandeel.

Wanneer er geen plaatsvervulling is, wordt het vrijgekomen aandeel verdeeld onder andere erfgenamen die wel tot de nalatenschap komen. Dan is er sprake van aanwas.

Aanwas bij verwerping

Aanwas komt vaak voor wanneer een erfgenaam de nalatenschap verwerpt.

Wie verwerpt, aanvaardt de nalatenschap niet. Die persoon ontvangt niets uit de nalatenschap. Zijn oorspronkelijke aandeel moet daarna opnieuw worden verdeeld.

Heeft de verwerper kinderen of andere afstammelingen die zijn plaats innemen, dan gaat zijn aandeel naar hen.

Heeft de verwerper geen afstammelingen die zijn plaats innemen, dan komt zijn aandeel toe aan de andere erfgenamen. Hun aandeel groeit daardoor aan.

Voorbeeld

 1.  Een overledene laat drie kinderen na: A, B en C. Zonder verwerping krijgt ieder kind één derde van de nalatenschap.

 2.  A verwerpt de nalatenschap. A heeft geen kinderen. Niemand neemt dus de plaats van A in.

 3.  Het aandeel van A gaat niet naar A. Het gaat ook niet naar afstammelingen van A. Het aandeel wordt toegevoegd aan het erfdeel van B en C.

 4.  B en C krijgen daardoor elk de helft van de nalatenschap in plaats van elk één derde.

Verschil tussen aanwas en plaatsvervulling

Aanwas en plaatsvervulling bepalen allebei wie het aandeel krijgt van een erfgenaam die wegvalt. Het verschil ligt bij de persoon die het aandeel ontvangt.

• Bij plaatsvervulling gaat het aandeel naar de afstammelingen van de weggevallen erfgenaam. Het aandeel blijft dus binnen dezelfde familiale tak.
• Bij aanwas gaat het aandeel naar andere erfgenamen. Hun aandeel wordt daardoor groter.

Eenvoudig gezegd: plaatsvervulling vervangt de weggevallen erfgenaam. Aanwas verdeelt zijn aandeel onder andere erfgenamen.