Cassatieberoep aantekenen

Wanneer een rechter een definitieve uitspraak heeft gedaan, lijkt een juridische procedure vaak afgesloten. 

Toch bestaat er in België nog een uitzonderlijk rechtsmiddel: het cassatieberoep.

Dit beroep laat toe om een uitspraak te laten toetsen door het Hof van Cassatie, maar enkel op strikt juridische gronden.

Wat is een cassatieberoep?

Een cassatieberoep is een buitengewoon rechtsmiddel tegen een rechterlijke beslissing die in laatste aanleg is uitgesproken. Het Hof van Cassatie onderzoekt daarbij niet opnieuw de feiten van de zaak en spreekt zich niet uit over wie gelijk heeft.

Het Hof controleert uitsluitend of:

• de rechter de wet correct heeft toegepast;
• de procedure werd gevoerd met eerbiediging van essentiële vormvereisten.

Deze bevoegdheid is vastgelegd in artikel 608 en volgende van het Gerechtelijk Wetboek.

Wanneer kan men in cassatie gaan?

Een cassatieberoep is alleen mogelijk tegen beslissingen die in laatste aanleg zijn gewezen. Dat betekent dat:

• er geen gewoon beroep (zoals hoger beroep) meer openstaat;
• de uitspraak definitief is binnen de gewone rechtsgang.

Cassatie is dus geen alternatief voor hoger beroep, maar een laatste juridische controle.

Tegen welke beslissingen is cassatie mogelijk?

Volgens het Gerechtelijk Wetboek kan cassatieberoep onder meer worden ingesteld tegen:

Beslissingen van hoven en rechtbanken

Vonnissen en arresten van hoven en rechtbanken die in laatste aanleg uitspraak hebben gedaan, ongeacht of het gaat om burgerlijke, strafrechtelijke, sociale of fiscale zaken.

Bepaalde arresten van administratieve rechtscolleges

Cassatie is mogelijk tegen specifieke arresten van de Raad van State, met name wanneer die zich onbevoegd verklaart of een bevoegdheidsconflict beoordeelt.

Ook arresten van het Rekenhof tegen rekenplichtigen kunnen in cassatie worden aangevochten.

Beslissingen van administratieve en bijzondere instanties

Daarnaast kan cassatie worden ingesteld tegen:

• beslissingen van provinciale deputaties inzake bepaalde lokale of provinciale belastingen;
• uitspraken van militaire raden of herkeuringsraden;
• bepaalde tuchtrechtelijke beslissingen.

Reglementen van de balies

Het Hof van Cassatie is ook bevoegd om reglementen en beslissingen van de Orde van Vlaamse Balies en de Ordre des barreaux francophones et germanophone nietig te verklaren wanneer zij:

• de wet schenden;
• of buiten hun bevoegdheid zijn aangenomen.

Op welke gronden kan cassatie worden ingesteld?

Een cassatieberoep is niet vrij en kan enkel slagen wanneer de verzoekende partij aantoont dat:

• de rechter de wet heeft geschonden, bijvoorbeeld door een rechtsregel verkeerd toe te passen of verkeerd te interpreteren;
• er een substantiële vormfout werd begaan, zoals het niet naleven van essentiële procedurevoorschriften, wat leidt tot nietigheid van de beslissing.

Een ongunstige beoordeling van de feiten of het bewijs volstaat niet. Daarom wordt vaak gezegd dat het Hof van Cassatie geen derde aanleg is.

Hoe verloopt een cassatieprocedure?

Verplichte tussenkomst van een cassatieadvocaat

Een cassatieberoep wordt ingesteld via een verzoekschrift, dat verplicht moet worden ondertekend door een advocaat bij het Hof van Cassatie. Enkel deze gespecialiseerde advocaten zijn bevoegd om een cassatieberoep in te dienen.

Dit vereiste onderstreept het technische en juridische karakter van de cassatieprocedure.

Onderzoek door het parket bij het Hof van Cassatie

Na indiening van het verzoekschrift onderzoekt een advocaat-generaal bij het parket van het Hof het dossier. Hij brengt een gemotiveerd juridisch advies uit over:

• de ontvankelijkheid van het beroep;
• en de vraag of er effectief sprake is van een schending van de wet.

Behandeling door het Hof

De zaak wordt vervolgens behandeld in een openbare zitting. Het Hof onderzoekt uitsluitend:

• of de lagere rechter de wet correct heeft toegepast;
• of de procedurele regels werden nageleefd.

Het Hof hoort geen getuigen en herbekijkt geen bewijsstukken.

Wat is de uitkomst van een cassatieberoep?

Verwerping van het beroep

Stelt het Hof geen juridische fout vast, dan wordt het cassatieberoep verworpen. De bestreden beslissing blijft definitief gelden.

Vernietiging en verwijzing

Stelt het Hof wel een schending van de wet of een ernstige vormfout vast, dan vernietigt het de uitspraak. In de meeste gevallen wordt de zaak vervolgens verwezen naar een ander hof of rechtbank, die de zaak opnieuw moet behandelen met eerbiediging van het cassatiearrest.

Het Hof van Cassatie spreekt zich daarbij niet zelf uit over de grond van de zaak.