De aansprakelijkheid van minderjarigen

Kinderen en jongeren kunnen schade veroorzaken aan derden of aan goederen van derden. Denk bijvoorbeeld aan een gebroken ruit, schade aan een voertuig, een fietsongeval of een verwonding tijdens het spelen.

In zulke situaties rijst vaak de vraag in welke mate kinderen persoonlijk aansprakelijk zijn voor de schade die zij veroorzaken.

Het Belgisch aansprakelijkheidsrecht voorziet hierover duidelijke en leeftijdsgebonden regels. 

Wat betekent aansprakelijkheid?

In juridische zin betekent aansprakelijkheid dat iemand verplicht is om de schade te vergoeden die hij of zij aan een ander heeft veroorzaakt.

Om iemand aansprakelijk te kunnen stellen, beoordeelt het aansprakelijkheidsrecht doorgaans drie essentiële voorwaarden:

• het bestaan van een fout (onzorgvuldig, onvoorzichtig of onrechtmatig gedrag);
• het bestaan van schade;
• een oorzakelijk verband tussen de fout en de schade.

Bij minderjarigen vereist deze beoordeling extra voorzichtigheid. Kinderen en jongeren beschikken immers niet over dezelfde maturiteit en verantwoordelijkheidszin als volwassenen. 

De aansprakelijkheid van minderjarigen

Het Belgisch recht maakt een duidelijk onderscheid op basis van de leeftijd van het kind.

 1.  Kinderen jonger dan 12 jaar

Volgens artikel 6.9 van het Burgerlijk Wetboek is een minderjarige die jonger is dan twaalf jaar niet aansprakelijk voor schade veroorzaakt door zijn fout of door enig ander tot aansprakelijkheid leidend feit.

Deze regel geldt absoluut en zonder uitzondering.

De rechter houdt geen rekening met:

• de ernst van het gedrag,
• de opvoeding of het gezinsmilieu,
• of het inzicht dat het kind al dan niet had in de gevolgen van zijn daden.

De wet hanteert dus een strikte leeftijdsgrens: kinderen onder de twaalf jaar kunnen nooit persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de schade die zij veroorzaken.

 2.  Kinderen van 12 jaar of ouder: in principe wel aansprakelijk

Voor minderjarigen van twaalf jaar of ouder geldt een andere regeling.

Artikel 6.10 van het Burgerlijk Wetboek bepaalt dat zij in principe wel aansprakelijk zijn voor de schade die zij veroorzaken door hun fout of door een ander tot aansprakelijkheid leidend feit.

Vanaf deze leeftijd gaat de wetgever ervan uit dat de minderjarige over voldoende onderscheidingsvermogen beschikt om verantwoordelijkheid te dragen voor zijn handelen. In dat geval kan het slachtoffer de minderjarige aanspreken tot schadevergoeding, zij het binnen het wettelijk kader en onder toezicht van de rechter.

De rechter kan echter oordelen dat de minderjarige geen schadeloosstelling verschuldigd is of de door hem verschuldigde schadeloosstelling beperken. Hij doet uitspraak naar billijkheid, rekening houdend met de omstandigheden en met de economische en financiële toestand van de partijen.

Let op!

Het Burgerlijk Wetboek bepaalt uitdrukkelijk wanneer ouders of andere toezichthouders aansprakelijk zijn voor schade veroorzaakt door een minderjarige.

In die gevallen kunnen zij, vaak samen met hun aansprakelijkheidsverzekering (familiale verzekering), worden aangesproken tot vergoeding van de schade.