Kan u een schenking ontbinden of herroepen?

Een schenking is in beginsel definitief.

Wie schenkt, draagt een goed, een geldsom of een ander vermogensvoordeel over aan een begiftigde, zonder daarvoor een gelijkwaardige tegenprestatie te ontvangen.

Toch kan een schenking in uitzonderlijke gevallen alsnog worden aangetast.

Wat is een schenking?

Een schenking is:

een overeenkomst waarbij de schenker zich dadelijk en kosteloos verarmt ten voordele van de begiftigde. De begiftigde ontvangt een vermogensvoordeel, terwijl de schenker afstand doet van hetgeen hij schenkt.

Kan een schenking worden teruggedraaid?

Een schenking kan niet zonder meer worden teruggedraaid.

De bewuste en kosteloze vermogensoverdracht vormt het uitgangspunt van de schenking, waardoor zij niet zomaar achteraf kan worden aangetast.

De begiftigde moet erop kunnen vertrouwen dat een rechtsgeldige schenking niet zonder wettelijke grond wordt teruggedraaid. Dat uitgangspunt dient de rechtszekerheid.

Evenwel voorziet de wet in uitzonderlijke gevallen in de mogelijkheid om een schenking aan te tasten, met name door herroeping of ontbinding van de schenking.

 1.  Herroeping van een schenking

Een schenking kan enkel wegens ondankbaarheid worden herroepen in de gevallen die de wet uitdrukkelijk bepaalt. Die regeling wordt strikt toegepast.

De herroeping vindt nooit automatisch plaats en moet steeds worden gevorderd.

Wanneer is er sprake van ondankbaarheid?

Herroeping wegens ondankbaarheid is mogelijk wanneer de begiftigde:

• een aanslag op het leven van de schenker heeft gepleegd;
• zich tegenover de schenker schuldig heeft gemaakt aan mishandelingen, misdrijven of grove beledigingen;
• weigert om de schenker levensonderhoud te verschaffen.

Het moet gaan om ernstige feiten. Een gewone woordenwisseling, een moeilijke familiale verhouding of het verbreken van contact is doorgaans onvoldoende.

De gedraging moet voldoende zwaarwichtig zijn om te verantwoorden dat de begiftigde het voordeel van de schenking verliest.

Termijn voor herroeping

De vordering tot herroeping wegens ondankbaarheid moet in principe binnen één jaar worden ingesteld. Die termijn loopt vanaf de dag van het feit, of vanaf de dag waarop de schenker het feit heeft kunnen kennen.

Ook de erfgenamen van de schenker kunnen in bepaalde situaties optreden, maar hun mogelijkheden zijn beperkt en aan strikte voorwaarden onderworpen. Wie een schenking wegens ondankbaarheid wil laten herroepen, moet dus tijdig handelen.

Let op!

Schenkingen ten voordele van het huwelijk kunnen niet wegens ondankbaarheid worden herroepen. Daarnaast blijft herroeping uitgesloten wanneer er uitsluitend sprake is van spijt, ontgoocheling of een verslechterde verstandhouding tussen schenker en begiftigde.

 2.  Ontbinding van een schenking

Ontbinding heeft een andere juridische grondslag dan herroeping. Bij ontbinding gaat het niet om ondankbaar gedrag, maar om de niet-naleving van een verplichting die aan de schenking werd verbonden.

Wat zijn lasten bij een schenking?

Een schenking kan worden gedaan onder lasten. Een last is een verplichting die de begiftigde moet uitvoeren als onderdeel van de schenking.

Dat kan bijvoorbeeld gaan om de verplichting om bepaalde kosten te dragen, een goed te onderhouden, een afgesproken bestemming te respecteren of een bepaalde prestatie te leveren. De schenker schenkt dan wel, maar verbindt aan die schenking een concrete verplichting.

Wanneer kan ontbinding worden gevraagd?

Wanneer de begiftigde de opgelegde lasten niet uitvoert, kan de ontbinding van de schenking worden gevraagd.

De beoordeling hangt af van de inhoud van de schenking, de draagwijdte van de opgelegde last en de ernst van de niet-uitvoering. Niet elke beperkte tekortkoming zal automatisch tot ontbinding leiden.

Belang van de schenkingsakte

Bij ontbinding is de schenkingsakte vaak doorslaggevend. Daaruit moet blijken welke last precies werd opgelegd en welke verplichtingen de begiftigde heeft aanvaard.

Hoe duidelijker de last is omschreven, hoe beter kan worden beoordeeld of de begiftigde zijn verplichtingen heeft nageleefd. Onduidelijke of louter algemene verwachtingen zijn doorgaans onvoldoende om een ontbinding te verantwoorden.