Pleegvoogdij van een kind

Soms groeit een minderjarig kind niet op bij zijn ouders, maar bij een andere volwassene die langdurig voor het kind zorgt.

De wet kent voor die situatie een bijzondere regeling: pleegvoogdij.

Wat is pleegvoogdij?

Pleegvoogdij is een wettelijke regeling waarbij een persoon zich ertoe verbindt om een minderjarig kind te onderhouden, op te voeden en in staat te stellen later zelf in zijn levensonderhoud te voorzien.

Pleegvoogdij gaat verder dan louter opvang. De pleegvoogd neemt een duurzame verantwoordelijkheid op tegenover het kind en krijgt ook bepaalde bevoegdheden, vooral op het vlak van bewaring van het kind en het beheer van zijn goederen.

Let op! Pleegvoogdij verschilt van pleegzorg en gewone voogdij.

Wanneer kan pleegvoogdij ontstaan?

Pleegvoogdij is mogelijk wanneer een persoon van minstens 25 jaar zich wil verbinden om een niet-ontvoogd minderjarig kind te onderhouden en op te voeden.

Daarvoor is de instemming vereist van de personen van wie de toestemming nodig zou zijn voor de adoptie van een minderjarige.

Is de kandidaat-pleegvoogd gehuwd, dan is ook de toestemming van de echtgenoot vereist.

Hoe komt pleegvoogdij tot stand?

Pleegvoogdij ontstaat niet automatisch. De regeling moet eerst formeel worden vastgelegd.

De overeenkomst wordt opgenomen in een authentieke akte. Dat gebeurt:

• voor de vrederechter van de verblijfplaats van het kind;
• of voor een notaris.

Daarna moet de familierechtbank de pleegvoogdij nog bekrachtigen. Pas na die bekrachtiging heeft de pleegvoogdij rechtsgevolgen.

Bij de behandeling van de aanvraag hoort de familierechtbank onder meer:

• de pleegvoogd;
• in voorkomend geval de echtgenoot van de pleegvoogd;
• het kind, wanneer het ouder is dan 15 jaar;
• de voogd en toeziende voogd, wanneer het kind al onder voogdij staat;
• de personen die hun instemming met de pleegvoogdij hebben gegeven.

Ook de procureur des Konings wordt gehoord of geeft een schriftelijk advies.

Welke bevoegdheden heeft een pleegvoogd?

De pleegvoogd beheert de goederen van het pleegkind, maar heeft geen recht op het genot van die goederen. De opbrengsten van het vermogen van het kind mogen dus niet door de pleegvoogd worden gebruikt voor zichzelf.

De wet bepaalt ook uitdrukkelijk dat de kosten van onderhoud en opvoeding niet mogen worden afgetrokken van de inkomsten van het kind.

Daarnaast oefent de pleegvoogd het recht van bewaring over het pleegkind uit, voor zover het kind zijn gewone verblijfplaats bij de pleegvoogd heeft.

Wat verandert er voor de ouders?

Tijdens de pleegvoogdij hebben de ouders, of de personen die het kind hebben geadopteerd, niet langer het genot van de goederen van de minderjarige.

Pleegvoogdij neemt echter niet alle rechten en verplichtingen weg. Voor een aantal fundamentele beslissingen blijft de gewone regeling over ouderlijk gezag of voogdij gelden.

De wet noemt in het bijzonder:

• toestemming voor het huwelijk van de minderjarige;
• toestemming voor adoptie;
• het vragen van de ontvoogding van de minderjarige.

Wanneer eindigt pleegvoogdij?

Pleegvoogdij eindigt in de eerste plaats bij de meerderjarigheid van het pleegkind.

Is het pleegkind op dat moment nog niet in staat om zelf de kost te verdienen, dan kan de familierechtbank de pleegvoogd veroordelen tot een schadeloosstelling. Die schadeloosstelling moet het pleegkind helpen om een beroep aan te leren of zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien.

Pleegvoogdij eindigt ook:

• bij het overlijden van de pleegvoogd;
• bij het overlijden van het pleegkind;
• bij ontvoogding van het pleegkind;
• bij adoptie of volle adoptie van het pleegkind.

Overlijdt de pleegvoogd terwijl het pleegkind behoeftig is, dan kan het pleegkind ten laste van de nalatenschap middelen van bestaan krijgen. Bij gebrek aan akkoord beslist de familierechtbank over bedrag en vorm.

Kan de pleegvoogdij vroeger worden beëindigd?

Ja. De familierechtbank kan ook vroeger een einde maken aan de pleegvoogdij.

Een verzoek is mogelijk door:

• de pleegvoogd;
• de personen die met de pleegvoogdij hebben ingestemd;
• personen die het kind na het ontstaan van de pleegvoogdij hebben erkend of gewettigd;
• de procureur des Konings.

Wanneer de familierechtbank de pleegvoogdij beëindigt, kan zij ook beslissen of de verplichting van de pleegvoogd om het kind te onderhouden en in staat te stellen in zijn levensonderhoud te voorzien, geheel of gedeeltelijk blijft bestaan.

Rekening en verantwoording

Heeft de pleegvoogd goederen van het pleegkind beheerd, dan moet daarover rekening en verantwoording worden afgelegd.

De wet verwijst daarvoor naar de regels die ook gelden voor de gewone voogdij. Het beheer van de goederen van het kind blijft dus onderworpen aan controle.