Verwerping van een nalatenschap

Wie tot een nalatenschap wordt geroepen, moet een erfkeuze maken. De erfgerechtigde kan de nalatenschap zuiver aanvaarden, aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving of verwerpen.

Bij verwerping weigert de erfgerechtigde de nalatenschap. Hij wordt dan geacht nooit erfgenaam te zijn geweest.

Wat is verwerping van een nalatenschap?

Verwerping betekent dat:

de erfgerechtigde de nalatenschap niet aanvaardt. Hij doet afstand van zijn aanspraken op de goederen, rechten en tegoeden van de overledene.

Tegelijk staat hij in beginsel niet in voor de schulden en lasten van de nalatenschap. Daarin verschilt verwerping wezenlijk van zuivere aanvaarding, waarbij de erfgenaam de nalatenschap volledig aanvaardt, met activa én passiva.

Verwerping is vooral relevant wanneer de nalatenschap vermoedelijk negatief is, bijvoorbeeld omdat de schulden hoger liggen dan de bezittingen. 

Ook persoonlijke, familiale of praktische overwegingen kunnen een rol spelen.

Hoe gebeurt de verwerping?

De verwerping van een nalatenschap wordt niet vermoed. Een erfgerechtigde wordt dus niet automatisch geacht te hebben verworpen omdat hij niets onderneemt of zich afzijdig houdt.

Wie een nalatenschap wil verwerpen, moet een formele verklaring afleggen voor een notaris. Die verklaring wordt opgenomen in een authentieke akte.

Binnen vijftien dagen na het verlijden van de akte zorgt de notaris voor de inschrijving van de verwerping in het Centraal Erfrechtregister. Die inschrijving gebeurt in principe op kosten van de verwerpende erfgerechtigde, behalve wanneer de voorwaarden voor kosteloze verwerping vervuld zijn.

Deze formaliteiten zorgen voor een officiële vaststelling en bekendmaking van de verwerping.

Kosteloos?

Een nalatenschap kan kosteloos worden verworpen wanneer de erfgerechtigde in de notariële akte op eer verklaart dat het netto actief van de nalatenschap, volgens zijn kennis, het wettelijke grensbedrag niet overschrijdt.

Het wettelijke grensbedrag bedraagt niet-geïndexeerd 5.000 euro.

Wat zijn de gevolgen van de verwerping?

Wie een nalatenschap verwerpt, wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. Hij verliest daardoor zijn aanspraak op de goederen, rechten en tegoeden van de nalatenschap.

Het verworpen aandeel verdwijnt niet. De wet bepaalt aan wie dat aandeel toekomt.

Bij plaatsvervulling komt het aandeel van de verwerpende erfgerechtigde toe aan zijn afstammelingen. Zijn kinderen kunnen in die situatie in zijn plaats tot de nalatenschap worden geroepen.

Zonder plaatsvervulling komt het aandeel door aanwas toe aan de andere erfgerechtigden in dezelfde graad.

Wanneer de verwerper de enige in zijn graad is, komt zijn aandeel toe aan de overige erfgerechtigden die tot de nalatenschap geroepen zijn.

Kan een verwerping worden ingetrokken?

Een verwerping is niet noodzakelijk definitief, maar de mogelijkheid om erop terug te komen is strikt begrensd.

De verwerpende erfgerechtigde kan de nalatenschap alsnog aanvaarden zolang het recht om te aanvaarden niet is verjaard. Die termijn bedraagt in principe 30 jaar vanaf het openvallen van de nalatenschap.

Latere aanvaarding is slechts mogelijk indien de nalatenschap intussen niet reeds door andere erfgenamen werd aanvaard. Rechten die derden inmiddels wettig op goederen van de nalatenschap hebben verkregen, blijven onaangetast.

Wanneer is verwerping aangewezen?

Verwerping ligt vooral voor de hand wanneer duidelijk is dat de nalatenschap negatief is of wanneer ernstige aanwijzingen bestaan dat de schulden hoger zijn dan de bezittingen.

Voorbeelden zijn openstaande leningen, fiscale schulden, achterstallige facturen, hoge zorgkosten of andere financiële verplichtingen van de overledene.

Bij onzekerheid is voorzichtigheid aangewezen. Wie niet weet of de nalatenschap positief of negatief is, kan aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving overwegen. Die keuze laat toe de nalatenschap te aanvaarden met bescherming tegen onbekende of onverwachte schulden.